Sửa lỗi chổi tiếp điện bắn tia lửa điện liên tục khi cầu trục di chuyển

Chổi tiếp điện bắn tia lửa điện là dấu hiệu cảnh báo hệ thống cấp điện đang gặp sự cố nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến an toàn nhà xưởng. Nếu không được kiểm tra, khắc phục kịp thời, sự cố này có thể làm hư hỏng thanh ray, mòn vẹt chổi than và gây gián đoạn quá trình sản xuất. Bài viết này từ DLMECO sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân và cách xử lý triệt để hiện tượng trên.

Tác hại khi chổi tiếp điện bắn tia lửa điện liên tục

Hiện tượng phóng điện hồ quang liên tục giữa chổi than và ray điện an toàn không chỉ gây tổn hao điện năng mà còn dẫn đến nhiều sự cố kỹ thuật phức tạp:

Nguồn: https://dlmeco.vn/wp-content/uploads/2023/11/hinh-anh-cau-truc-dam-doi-28-tan.jpg

Làm rỗ và rạn nứt bề mặt ray điện: Nhiệt độ cực cao từ tia lửa điện sẽ đốt cháy bề mặt đồng của ray điện, tạo thành các vết rỗ, nhám. Điều này khiến các lần di chuyển sau chổi than càng bị vấp và bắn lửa mạnh hơn.
Mòn vẹt chổi than siêu tốc: Chổi than tiếp xúc trong điều kiện phóng điện sẽ bị mài mòn và sứt mẻ nhanh, có thể phải thay thế chỉ sau vài tuần sử dụng thay vì vài năm như tiêu chuẩn.
Gây nhiễu tín hiệu và hỏng thiết bị điện tử: Tia lửa điện liên tục tạo ra sóng nhiễu điện từ trường mạnh, dễ làm biến tần bị báo lỗi lệch pha, mất pha hoặc làm hư hỏng các chi tiết trong tủ điện.

Nguyên nhân chổi tiếp điện bắn tia lửa điện khi di chuyển

Từ góc nhìn của thợ làm nghề hơn 17 năm, kỹ sư cơ điện DLMECO đúc kết 4 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng chổi lấy điện bị phóng tia lửa liên tục như sau:

Lực ép của lò xo cần chổi bị yếu hoặc mất tác dụng

Mỗi bộ chổi tiếp điện đều có hệ thống lò xo cơ học để duy trì một lực ép liên tục, đẩy má chổi than bám chặt vào rãnh ray điện. Sau thời gian dài làm việc trong môi trường nhà xưởng rung lắc, lò xo có thể bị mỏi, giãn hoặc kẹt cứng do bụi bẩn. Khi lực ép không đủ, chổi than sẽ bị nảy lên nảy xuống theo nhịp chuyển động của dầm biên, gây ra khoảng hở cục bộ và làm chổi tiếp điện bắn tia lửa điện.

Chổi than bị mòn quá giới hạn hoặc lắp lệch tâm

Khi lưỡi chổi than bị mòn vẹt lồi lõm hoặc mòn chạm đến phần lõi đồng giữ dây dẫn, diện tích tiếp xúc thực tế giữa chổi và ray bị giảm đi đáng kể. Dòng điện tải khi cầu trục nâng nặng sẽ bị nghẽn lại tại điểm tiếp xúc nhỏ hẹp này, gây quá dòng cục bộ và phóng lửa. Bên cạnh đó, nếu tay cần chổi lắp không vuông góc với thanh ray, chổi than sẽ bị nghiêng, chỉ tiếp xúc bằng cạnh bên thay vì toàn bộ bề mặt phẳng.

Nguồn: https://dlmeco.vn/wp-content/uploads/2023/11/hinh-anh-cau-truc-dam-doi-7-5-tan.jpg

Bề mặt ray điện an toàn bị bám bẩn hoặc oxy hóa

Nhà xưởng cơ khí, đúc hoặc dệt nhuộm thường có nhiều bụi mịn, mạt sắt hoặc hơi ẩm hóa chất. Các tạp chất này bám vào lòng rãnh của ray điện an toàn, tạo thành một lớp màng cách điện mỏng. Khi chổi than quét qua lớp bụi bẩn này, dòng điện phải phóng xuyên qua lớp cách điện để duy trì mạch, tạo ra tia lửa điện liên tục dọc đường chạy.

Trục dẫn hướng tay chổi bị kẹt, không linh hoạt

Tay lấy điện cần phải có độ rơ lắc lắc dọc và lắc ngang nhất định để "vượt" qua các điểm nối ray hoặc các đoạn ray bị cong vênh nhẹ. Nếu trục khớp nối của tay chổi bị rỉ sét hoặc bó kẹt, chổi tiếp điện không thể tự điều chỉnh vị trí linh hoạt theo biên dạng của ray, dẫn đến hiện tượng bị ghì, bập bênh và phóng điện.

Quy trình sửa lỗi chổi tiếp điện bắn tia lửa điện triệt để

Việc sửa triệt để lỗi chổi tiếp điện bắn tia lửa điện cần được thực hiển chuẩn kỹ thuật theo quy trình tuần tự các bước chính như sau:

Bước 1: Ngắt nguồn điện tổng và chuẩn bị an toàn

Thực hiện ngắt cầu dao/aptomat cấp điện cho đường ray dọc.
Tiến hành đo kiểm tra để đảm bảo không còn điện áp dư trên ray.
Người thực hiện phải trang bị đầy đủ dây đai an toàn, giày cách điện và làm việc trên sàn thao tác hoặc xe nâng người.

Bước 2: Kiểm tra tình trạng mòn và góc lắp đặt của chổi than

Hạ cụm chổi tiếp điện xuống để quan sát bề mặt chổi than. Nếu độ dày chổi than đã mòn hơn 2/3 so với kích thước ban đầu, hoặc bề mặt bị sứt mẻ lớn, bạn bắt buộc phải thay chổi than mới.
Kiểm tra thanh đỡ (tay chổi): Đảm bảo khoảng cách từ gốc tay chổi đến mặt ray tuân thủ đúng tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất để lò xo có hành trình ép tối ưu.

Nguồn: https://dlmeco.vn/wp-content/uploads/2024/02/tay-tiep-dien-cau-truc-3p-100a.jpg

Bước 3: Điều chỉnh lực ép lò xo và độ linh hoạt của tay cần

Thử dùng tay ép nhẹ vào cần chổi xem lò xo có độ đàn hồi tốt không. Nếu lò xo bị kẹt do bụi bẩn, hãy dùng dung dịch vệ sinh chuyên dụng (như RP7) để làm sạch khớp bản lề.
Nếu lò xo đã bị giãn và yếu, tiến hành tăng tăng đơ (nếu có) hoặc thay thế cụm lò xo mới để đảm bảo lực ép đạt chuẩn kỹ thuật.

Bước 4: Vệ sinh và làm phẳng bề mặt ray điện an toàn

Sử dụng chổi quét chuyên dụng hoặc khăn khô lau sạch toàn bộ bụi bẩn, dầu mỡ bám trong lòng ray điện.
Tại những vị trí ray bị cháy sạm hoặc rỗ do hồ quang điện trước đó, dùng giấy nhám mịn đánh nhẹ nhàng cho đến khi bề mặt đồng nhẵn bóng trở lại để chổi than trượt qua êm ái, không bị vấp.

Biện pháp phòng ngừa hiện tượng chổi tiếp điện bắn tia lửa điện khi cầu trục di chuyển

Để xử lý dứt điểm tình trạng lỗi chổi tiếp điện bắn tia lửa điện liên tục khi cầu trục di chuyển, các đơn vị cần chủ động xây dựng lịch bảo trì, bảo dưỡng định kỳ với các biện pháp kỹ thuật cụ thể như sau:

Hạng mục kiểm tra	Nội dung chi tiết	Tần suất khuyến nghị
Đo độ mòn chổi than	Kiểm tra độ dày còn lại của chổi và độ cân bằng khi trượt.	3 tháng / lần
Kiểm tra độ đồng tâm	Kiểm tra độ song song giữa thanh gắn chổi và đường chạy của ray.	6 tháng / lần
Vệ sinh rãnh ray điện	Quét dọn bụi xưởng bám trong lòng ray, đặc biệt ở môi trường nhiều bụi mạt sắt.	1 tháng / lần

Kết luận

Hiện tượng chổi tiếp điện bắn tia lửa điện liên tục nếu không được xử lý kịp thời có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ điện và đe dọa an toàn nhà xưởng. Nếu hệ thống cầu trục của bạn gặp sự cố phóng điện phức tạp hoặc cần thay thế vật tư chổi tiếp điện đồng bộ, hãy liên hệ ngay với DLMECO để được tư vấn kỹ thuật chính xác và dịch vụ sửa chữa nhanh chóng.